Junkers Ju52, de noodlandingen op het strand

Een Ju52 van de 22e LL Div. op het strand tussen Wassenaar en Katwijk. <em>(Foto: E. Wolthaus)</em>

Onderweg naar Nederland

In alle vroegte zijn ze vertrokken van diverse vliegvelden in Duitsland. Het is 10 mei 1940 en de parachutisten van 6./FJR2 en de soldaten van II en III/ IR47 zijn op weg naar de Nederlandse kust. Ingescheept op de vliegvelden Paderborn, Werl en Lippstadt worden ze in Junkers Ju52 transportvliegtuigen naar Nederland vervoerd met als bestemming vliegveld Valkenburg. 

Lees meer...

Advertentie

Fallschirm Ersatz- und Ausbildungs- Regiment Hermann Göring

Een 2cm FLAK 38 van de Hermann Göring Division in Katwijk. Op de achtergrond is de Zanderij en de watertoren te zien. <em>(Foto: E. Wolthaus)</em>

Op het vliegveld

Na de bezetting van het vliegveld Valkenburg in mei 1940 zijn er tijdens de oorlogsjaren diverse eenheden gestationeerd geweest. De eenheid die het meest tot de verbeelding spreekt is het Fallschirm Ersatz- und Ausbildungs- Regiment Hermann Göring. Dit regiment was opgericht in 1935 door de bevelhebber der Luftwaffe Hermann Göring, en had als opleidingseenheid de taak om de Luftwaffe te voorzien van nieuwe personeel. En dan met name de Fallschirmjagereenheden en de FLAK troepen. 

Lees meer...

Nachtjäger op Flugplatz Katwijk

Een Duitse ME110 van NJG1 wordt bijgetankt bij een tussenstop op Flugplatz Katwijk.  <em>(Foto: E. Wolthaus)</em>

Na de ingebruikname van vliegveld Valkenburg door de Luftwaffe hebben een groot aantal verschillende soorten vliegtuigen gebruik gemaakt van Flugplatz Katwijk. Één type die hierbij opvalt zijn de zogenaamde Nachtjägers. Alhoewel er nooit eenheden permanent gestationeerd zijn geweest werd er door hen regelmatig uitgeweken naar Katwijk. In het geval van brandstofgebrek of als men zwaar aangeschoten op één motor naar huis hinkte was het vliegveld een welkome thuishaven. Na het uitvoeren van eventuele noodreparaties werden de vliegtuigen in Katwijk bijgetankt om verder hun weg te vervolgen.

Lees meer...

Marinevliegkamp Valkenburg

De aanleg van nieuwe startbanen door middel van Pierced Steel Planking. <em>(Foto: M. Tieleman)</em>

Van 29 april tot 2 mei 1945 stond het vliegveld voor de bevolking van Katwijk en omstreken in het teken van de voedseldroppings om de noodlijdende bevolking voedsel te bieden. Engelse en Amerikaanse bommenwerpers wierpen honderden tonnen voedsel af. De bevrijding kwam naderbij. De oorlog zou nu snel afgelopen zijn. Het vliegveld werd toen nog bewaakt door een kleine groep gedemoraliseerde Fallschirmjägers. Ook de bezetter wist dat de eindoverwinning niet van hun zijde zou zijn. De bevrijding liet inderdaad niet lang op zich wachten. Op 5 mei 1945 werd de capitulatie in Wageningen ondertekend. Nederland was vrij. De bevrijders lieten zich echter pas op 8 mei in Katwijk zien en werden als helden onthaald. De BS had ondertussen de bewaking van het vliegveld van de bezetter overgenomen.

Lees meer...

De bouw van vliegpark Valkenburg

Klei werd via een smalspoorbaan naar het vliegveldterrein vervoerd voor het egaliseren van het land. <em>(Foto: M. Tieleman)</em>

Luchtwapens waren in de eerste wereldoorlog van groot belang gebleken. Nederland kon hierin uiteraard niet achterblijven. Op vliegveld Soesterberg was de "Luchtvaartafdeeling" gesitueerd, die later, in juli 1939, werd omgedoopt tot "Wapen der Militaire Luchtvaart". Het militaire vliegveld Soesterberg was kwetsbaar gelegen buiten de "Vesting Holland". Vanwege de dreigende politieke situatie in Duitsland ontstond de behoefte om vliegvelden achter de Hollandse waterlinie te hebben. Om dit te realiseren werd er een vierjarenplan ontwikkeld om vier nieuwe militaire vliegvelden te maken. Door twee burgerluchthavens over te nemen en om te dopen tot militaire vliegvelden hoefden er maar twee nieuwe gebouwd te worden. Bergen aan Zee bleek een geschikte locatie te zijn voor een dergelijk vliegveld. In 1937 werd er begonnen met de bouw van het militaire vliegveld te Bergen.

Lees meer...

Advertentie

Voedseldroppings, hoop op een goede afloop

Lancaster bommenwerpers boven het duin achter de Duinoord. <em>(Foto: E. Wolthaus)</em>

Toen de oorlog op haar eind begon te lopen, heerste er grote hongersnood in Nederland. Op 25 april '45 stuurde generaal Eisenhower een telegram naar de Reichskommissar dat hij boven het westen van Nederland voedseldroppings wilde doen. Vliegtuigen zouden zakken met voedsel afwerpen. Hierbij werd afgesproken dat er niet op de vliegtuigen geschoten mocht worden en dat ook de vliegtuigen geen bommen af zouden werpen of stellingen onder vuur zouden nemen. Op 26 april kregen de geallieerden bericht terug. De Rijkscommissaris ging akkoord met de voedseldroppings. De Duitsers werden na deze positieve reactie geïnformeerd over de plaatsen waar het voedsel afgeworpen zou worden. Flugplatz Katwijk was één van deze plekken.

Lees meer...

Jagdgeschwader 1

Major Erich Mix (Met de bloemen) neemt het commando van I./JG1 op zich. Op de achtergrond is één van de eerste Bf 109 F's te zien die aan de eenheid toebedeeld werd. <em>(Foto: Jagdgeschwader 1, Volume 1, E. Mombeek)</em>

Nederland en de omliggende gebieden zijn voor Jagdgeschwader 1 behoorlijk lang de thuisbasis geweest. Zij waren gestationeerd in Bergen, de Kooy, Borkum, Wangerooge, Jever en in Katwijk (Vliegveld Valkenburg - Flugplatz Katwijk). Het Jagdgeschwader bezette hier langs de kust een vitale strategische positie. Zij waren verantwoordelijk voor kustpatrouilles en het beschermen van scheepsroutes voor de Nederlandse kust. Toen zij in 1941 op het vliegveld kwamen, was het een relatief rustige tijd. Er vonden maar weinig luchtgevechten plaats, uitzonderingen daar gelaten. Toch wisten de piloten dat het niet altijd rustig kon blijven. Ze lagen binnen het actieve bereik van de Britten, die steeds meer hun defensieve houding voor een aanvallende begonnen in te ruilen. Het Jagdgeschwader was voornamelijk uitgerust met Focke-Wulfs, maar in de zomer van 1941 werden de eerste Messerschmitt Bf109 F's aan het Jagdgeschwader toebedeeld.

Lees meer...

Barakkenkamp aan de Wassenaarseweg

Manschappen van het Hermann Göring Division voor hun onderkomen aan de Wassenaarseweg in augustus 1943. De groep werd geleid door Gruppenführer Uffz. Bittner. <em>(Foto: E. Wolthaus)</em>

Onderdak voor het Duitse personeel op en rond het vliegveld

Aan de Wassenaarseweg, die vlak langs het vliegveld loopt, bouwden de Duitsers een groot barakkenkamp. Dit barakkenkamp bestond uit ongeveer 35 barakken en nog talloze andere gebouwtjes, waaronder transformatorhuisjes, een kapel en een heleboel schuilplaatsjes. In de barakken werden ongeveer 500 militairen gehuisvest. Dit was zeer veel. Nergens anders in de hele Stützpunkt Gruppe Katwijk waren zoveel militairen bij elkaar ondergebracht. Een van de redenen waarom het barakkenkamp hier gevestigd werd, is dat dat het een zeer veilige plaats was. Het gebied werd omringd door luchtdoelbatterijen en had hierdoor als het ware een soort schild om zich heen.

Lees meer...

Oostelijke Flakbatterij

Een gedeelte van het loopgravenstelsel dat de bunkers van de batterij met elkaar verbind. <em>(Foto: R. de Goede)</em>

Deze lichte Luftwaffe Flakbatterij bevond zich aan de oostkant van het vliegveld, op een hoek, ingesloten door de tankgracht die om het kamp heen liep. Deze plek ligt vlakbij het Valkenburgse Meer, wat toentertijd nog niet bestond.

Lees meer...

Advertentie

De vluchtleidingsbunker

De vluchtleidingsbunker op het vliegveld, vlak na de oorlog met een houten controletoren op het dak. <em>(Foto: M. Tieleman)</em>

Coördinatie van het vliegverkeer op Flugplatz Katwijk

Zoals op ieder vliegveld was er ook op Flugplatz Katwijk een plaats waar vanuit de vluchtleiding opereerde. Platzkommando Katwijk deed dit vanuit een grote bunker die aan de rand van de start en landingsbanen lag. Deze locatie was zo gekozen omdat er op die manier een perfect overzicht was over het vliegveld. Via deze bunker werd al het vliegverkeer op Valkenburg gecoördineerd.

Lees meer...

Flugplatz Katwijk

Geallieerde luchtfoto van het vliegveld uit september 1944. Het vliegveld was toen al onklaar gemaakt door de bezetter. <em>(Foto: R. Hulmer)</em>

Vrijwel direct na de capitulatie van het Nederlandse leger in mei 1940 begonnen de Duitsers met herstelwerkzaamheden aan het kleine "Vliegpark Valkenburg". Het vliegveld had tijdens de bange meidagen van '40 veel schade opgelopen. Verspreid over het landingsterrein lagen tientallen wrakken van de Ju-52 transportvliegtuigen die tijdens de gevechten niet meer op konden stijgen. Ook de hangaars hadden schade opgelopen. De artillerie had kraters in het terrein geslagen.

Lees meer...

Katwijk in Oorlog wordt met zorg en passie samengesteld door Danny Hoek en Erik Wolthaus.
Heeft u informatie, verhalen, foto's, documenten, aanvullingen of correcties? Neem dan contact met ons op!

Klik hier voor een lijst van personen die hebben bijgedragen aan dit project.